32. Dönem POMEM Mülakatı: 25 Haziran 2025'te Sorulan Sorular ve Cevapları
32. Dönem POMEM sözlü mülakatında 25 Haziran 2025'te adaylara sorulan 42 soru ve cevapları: öğrenilmiş çaresizlik, olay yeri güvenliği, normlar hiyerarşisi, kıvılcım teorisi, Osmanlı'nın çöküş nedenleri, Kadeş Antlaşması, kurucu padişahlar ve daha fazlası.
32. Dönem POMEM çıkmış mülakat soruları – 25.06.2025
1“Herkesin polisi kendi vicdanıdır fakat polis vicdanı olmayanların karşısındadır.” sözünü açıklar mısın?
Bu söz, vicdan sahibi bireylerin kendi davranışlarını doğru-yanlış ölçüsünde denetleyebileceğini, dolayısıyla dış denetime ihtiyaç duymayacağını ifade eder. Ancak vicdanı olmayan, toplumsal kurallara uymayan bireyler için ise devletin koyduğu kanunları uygulayan polis devreye girer.
2Öğrenilmiş çaresizlik nedir?
Bireyin, tekrar eden olumsuz durumlar karşısında artık çaba göstermeyi bırakması ve başarabileceği durumlarda bile başarısız olacağına inanmasıdır. Kendi etkisini yitirdiğini düşünür.
3Toplumun tarihini bilmesi neden önemlidir?
Tarih, bir toplumun kimliğini, değerlerini ve geçmişteki hatalarını anlamasını sağlar. Bu bilinç, gelecekte daha bilinçli kararlar alınmasına yardımcı olur.
4Polis olduğunuzu varsayın olay yeri inceleme gelene kadar siz olay yerinde polis olarak ne yapmalısınız?
Olay yerini güvenlik şeridiyle koruma altına almalı, hiçbir şeye dokunmamalı, şüpheli veya tanıkları belirleyip uzaklaştırmadan muhafaza etmeli ve gelen ekipleri bilgilendirmelisiniz.
5Suç işlenen yerde delilleri nasıl buluruz?
Deliller, dikkatli gözlem, mantıklı analiz ve sistematik arama yöntemiyle bulunur. Parmak izi, iz, kan, saç, dijital materyal gibi unsurlar dikkatle tespit edilip kayıt altına alınır.
6Osmanlının yıkılmasında iç etkenler mi daha çok etki etti dış etkenler mi?
Osmanlı'nın yıkılmasında iç etkenler daha belirleyicidir çünkü çöküşe zemin hazırlayan ekonomik bozulma, yönetim zaafı, eğitimde gerileme ve merkezi otoritenin zayıflaması gibi temel sorunlar içeriden kaynaklanmıştır. Ancak dış müdahaleler ve savaşlar bu süreci hızlandırmıştır.
Destekleyici örnekler:
- İç: Rüşvet, liyakatsizlik, tımar sisteminin çökmesi
- Dış: I. Dünya Savaşı, Sevr Antlaşması, kapitülasyonlar
7Trafikte araç önceliğini açıklayınız.
Trafikte araç önceliği, bazı araçların veya kişilerin diğerlerinden önce geçiş hakkına sahip olmasıdır. Öncelik, yayalara, ambulans gibi geçiş üstünlüğü olan araçlara ve kavşaklarda belirli yönlere verilir. Kurallar ihlal edilmeden, güvenli geçiş sağlanmalıdır.
8Bir ülkenin genç veya yaşlı nüfusunun artması ülkenin geleceğine nasıl etki eder?
Genç nüfus artışı iş gücü ve üretim avantajı sağlar, ancak eğitim ve istihdam planlaması gerekir. Yaşlı nüfusun artması sağlık ve sosyal güvenlik yükünü artırır, iş gücünü azaltabilir. Demografik yapı, ekonomik ve sosyal politikaları doğrudan etkiler.
9Karadeniz bölgesindeki toprak kaymaları neden olur ve ne gibi önlemler alınabilir?
Karadeniz’de sık yağış, eğimli arazi yapısı ve yanlış yapılaşma toprak kaymalarına neden olur. Önlemler: Ağaçlandırma, heyelan riskli alanlara yapı izni verilmemesi, drenaj sistemlerinin kurulması ve zemin etütlerinin yapılmasıdır.
10Otopsi nedir hangi durumlarda kullanılır?
Otopsi, ölüm nedeninin tespiti için ceset üzerinde yapılan tıbbi incelemedir. Şüpheli, ani, adli vaka olabilecek ölümlerde, kesin ölüm nedenini belirlemek için yapılır.
11Holigan nedir?
Holigan, özellikle spor karşılaşmalarında (genellikle futbol) aşırı fanatik davranışlar sergileyen, kurallara uymayan, çevresine zarar veren ve hatta şiddet olaylarına karışan kişidir. Holiganlar sadece tezahüratla yetinmez; küfür, kavga, mala zarar verme, hatta bazen güvenlik güçlerine saldırı gibi suç teşkil eden eylemlerde bulunabilirler.
12Kamu yönetimi nedir?
Kamu yönetimi, devletin yasalar çerçevesinde halk adına yürüttüğü hizmetlerin planlanması, organize edilmesi ve uygulanması sürecidir. Amaç, kamu yararını sağlamaktır.
13Anayasanın tanımı yapıp, anayasalarımızı sayar mısın?
Anayasa, bir devletin temel yönetim biçimini, erkler ayrılığını, vatandaşların hak ve özgürlüklerini düzenleyen en üst hukuk normudur.
Türkiye’de yürürlüğe giren anayasalar:
- 1876 Kanun-i Esasi
- 1921 Anayasası
- 1924 Anayasası
- 1961 Anayasası
- 1982 Anayasası (halen yürürlükte)
14Hukuk sistemi ve hiyerarşik yapısını anlatınız?
Hukuk sistemi, bir ülkede adaletin sağlanması için oluşturulmuş kurallar bütünüdür. Türkiye’de hukuk sistemi karma sistemdir; hem Kıta Avrupası hukukundan hem de İslam hukukundan etkilenmiştir.
Hukuk Normları Hiyerarşisi (Normlar Hiyerarşisi):
- Anayasa
- En üst normdur. Tüm yasalar Anayasa’ya uygun olmak zorundadır.
- Temel hak ve özgürlükleri, devletin yönetim biçimini düzenler.
- Kanunlar (Yasalar)
- TBMM tarafından çıkarılır.
- Anayasaya aykırı olamaz.
- Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri
- Yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarılır.
- Anayasaya ve kanunlara aykırı olamaz.
- Tüzükler (1982 Anayasası'nda yer almasına rağmen şu anda uygulanmamaktadır)
- Yönetmelikler
- Bakanlıklar, kamu kurumları tarafından çıkarılır.
- Kararnamelere ve kanunlara aykırı olamaz.
- Genelgeler ve Talimatlar
- En alt düzeydeki idari düzenlemelerdir.
Yargı Hiyerarşisi (Mahkemeler):
- Anayasa Mahkemesi
- Anayasa’ya aykırılık iddialarını denetler.
- Yargıtay
- Adli yargı (ceza ve hukuk davaları) temyiz merciidir.
- Danıştay
- İdari yargı (devlet işlemleri) temyiz merciidir.
- İstinaf (Bölge Adliye/Bölge İdare Mahkemeleri)
- İlk derece mahkemeleri ile yüksek yargı arasındaki ara temyiz mercii.
- İlk Derece Mahkemeleri
- Asliye, sulh, idare, iş mahkemeleri gibi yerel mahkemelerdir.
Kısa özet: Hukuk sistemi, normlara dayalı bir düzen içinde işler. En üstte Anayasa yer alır; onun altında yasalar, yönetmelikler ve genelgeler gelir. Yargı ise Anayasa Mahkemesi’nden başlayarak alt mahkemelere kadar hiyerarşik bir düzende çalışır.
15Siber güvenlik nedir?
Siber güvenlik, bilgisayar sistemlerini, ağları ve dijital verileri izinsiz erişim, saldırı, veri hırsızlığı ve zararlı yazılımlardan koruma faaliyetidir. Amaç, bilgi güvenliğini sağlamak ve dijital tehditlere karşı önlem almaktır.
16Kıvılcım teorisi nedir?
Kıvılcım teorisi, küçük bir olayın (kıvılcımın), toplumsal bir patlamaya veya büyük bir isyana yol açabileceğini savunan görüştür. Özellikle devrimler veya halk ayaklanmaları için kullanılır. Biriken toplumsal huzursuzluklar, küçük bir olayla büyük bir harekete dönüşebilir.
17Malazgirt Savaşı hakkında bildiklerinizi anlatınız.
Malazgirt Savaşı, 1071 yılında Büyük Selçuklu Sultanı Alparslan ile Bizans İmparatoru IV. Romanos Diogenes arasında yapılmıştır. Selçuklular bu savaşı kazanarak Anadolu’nun kapılarını Türklere açmıştır. Bu zafer, Türk tarihinin en önemli dönüm noktalarından biridir ve Anadolu'nun Türkleşme sürecini başlatmıştır.
18Osmanlı Devleti’nin çöküş nedenleri nelerdir?
İç Nedenler:
- Yönetim zafiyetleri: Liyakatsiz sadrazam ve padişahlar, merkezi otoritenin zayıflaması.
- Ekonomik bozulma: Tımar sisteminin çökmesi, maliyenin kötü yönetimi, enflasyon.
- Eğitimde gerileme: Medreselerde bilimden uzaklaşılması, yeniliklerin reddi.
- Askerî sistemin bozulması: Yeniçeri Ocağı’nın bozulması, disiplinin kaybolması.
- İsyanlar: Celali isyanları gibi iç karışıklıklar.
- Rüşvet ve yolsuzluk: Devlet kademelerinde adaletin zedelenmesi.
Dış Nedenler:
- Avrupa'nın ilerlemesi: Rönesans, Reform, Coğrafi Keşifler, Sanayi Devrimi.
- Savaşlar ve toprak kayıpları: Uzun süren savaşların devleti yıpratması.
- Kapitülasyonlar: Ekonomik bağımsızlığın zedelenmesi.
- Milliyetçilik akımları: Balkanlar başta olmak üzere azınlık isyanları.
- İttifakların dışında kalma: Avrupa’daki siyasi dengelerin dışında bırakılması.
19Algıda seçicilik nedir?
Algıda seçicilik, bireyin çevresindeki birçok uyarıcı arasından kendi ilgi, ihtiyaç ve beklentilerine uygun olanları fark etmesidir. Örneğin, yeni bir araba almak isteyen kişinin yolda sürekli o marka arabayı görmesi gibi.
20Kapitalizm nedir? Türkiye’de kapitalizm var mıdır?
Kapitalizm, üretim araçlarının özel mülkiyette olduğu, serbest piyasa ve kâr odaklı bir ekonomik sistemdir. Türkiye’de karma ekonomi uygulanmaktadır; ancak özel sektörü güçlü olması, serbest piyasa mekanizmasının bulunması gibi unsurlar nedeniyle kapitalist özellikler taşımaktadır.
21Doping sadece insanlarda mı kullanılır?
Hayır, doping sadece insanlarda değil, yarış atları, güreş develeri ve bazı hayvan sporlarında da kullanılabilir. Amaç, performansı yapay yollarla artırmaktır. Bu da etik ve sağlık açısından yasaktır.
22Şehirlerde yüksek katlı binaların trafiğe etkileri nelerdir?
Yüksek katlı binalar daha fazla insanın aynı alanda yaşamasına neden olur, bu da araç sayısını, otopark ihtiyacını ve yol kullanımını artırır. Altyapı yetersizse trafik yoğunluğu artar, şehir içi ulaşım zorlaşır.
23Süreklilik nedir? İnsan hayatına etkisi nedir?
Süreklilik, bir durumun veya eylemin kesintisiz devam etmesi anlamına gelir. İnsan hayatında istikrar, başarı ve güven duygusu oluşturur. Özellikle eğitim, iş, sağlık ve sosyal ilişkilerde süreklilik, gelişimin temelidir.
24Nüfus dağılımını etkileyen faktörler nelerdir?
Nüfus dağılımını etkileyen başlıca faktörler:
- İklim: Ilıman bölgeler daha yoğundur.
- Yeryüzü şekilleri: Ovalar yoğun, dağlık alanlar seyrektir.
- Su kaynakları: Nehir ve göl çevreleri kalabalıktır.
- Ekonomik faaliyetler: Sanayi, tarım, turizm gibi işler nüfusu çeker.
- Ulaşım: Gelişmiş ulaşım ağı nüfusun toplanmasını kolaylaştırır.
25Sporda doping nedir?
Doping, sporcuların performansını yapay olarak artırmak için yasaklı maddeleri veya yöntemleri kullanmasıdır. Etik dışıdır ve sağlık açısından ciddi riskler taşır. Tespit edilirse ceza ve yarışmalardan men ile sonuçlanır.
26I. Dünya Savaşı’nın başlama sebepleri nelerdir?
I. Dünya Savaşı’nın başlıca sebepleri:
- Sömürgecilik yarışı: Özellikle İngiltere ve Almanya arasında.
- Silahlanma ve bloklaşma: İttifak (Almanya, Avusturya-Macaristan) ve İtilaf (İngiltere, Fransa, Rusya) gruplarının oluşması.
- Milliyetçilik: Özellikle Balkanlar'da çatışmalara yol açtı.
- Avusturya veliahtı Franz Ferdinand’ın suikasta uğraması ise savaşın fitilini ateşleyen olaydır.
27Anayasanın tanımı nedir?
Anayasa, bir devletin yönetim şeklini, yasama, yürütme ve yargı yetkilerini, vatandaşların temel hak ve özgürlüklerini belirleyen en üst düzey hukuk normudur. Tüm yasalar anayasaya uygun olmak zorundadır.
28Kavimler göçünün sonuçları nelerdir?
- Roma İmparatorluğu ikiye ayrıldı (395’te); Batı Roma 476’da yıkıldı.
- Avrupa’da feodalite (derebeylik) sistemi ortaya çıktı.
- Skolastik düşünce güç kazandı, eğitim ve düşünce kilisenin kontrolüne girdi.
- Yeni krallıklar ve Avrupa milletlerinin temelleri atıldı (Frank, Germen vb.).
- Türkler batıya ilerlemeye başladı, Avrupa’daki Türk varlığı arttı.
- Hristiyanlık yayıldı ve kilise gücü arttı.
29Öz saygı nedir?
Öz saygı, bir kişinin kendine değer vermesi, kendini yeterli ve saygın görmesi durumudur. Bireyin kararlarında kararlılığı, sosyal ilişkilerde güveni ve stresle başa çıkma yeteneğini olumlu yönde etkiler
30Orta Asya’dan göçen Türklerin göç etmelerinin sebepleri nelerdir?
- Kuraklık ve iklim değişiklikleri (hayvancılığı zorlaştırdı)
- Nüfus artışı ve otlak yetersizliği
- Salgın hastalıklar ve kıtlık
- Boylar arası siyasi mücadeleler ve iç savaşlar
- Yeni yurt arayışı ve fetih arzusu
- Çin, Moğol gibi dış baskılar
31Sizce başarısızlık bir sorun mudur yoksa bir öğrenme fırsatı mıdır? Nedenleriyle açıkla.
Başarısızlık bir öğrenme fırsatıdır. Çünkü hatalar analiz edilirse, kişi aynı yanlışı tekrar etmez ve gelişir. Başarı çoğu zaman deneme-yanılma ile gelir.
Örnek: Bir sporcu başarısız oldukça eksiklerini fark eder, çalışır ve güçlenir. Bu da gerçek başarıyı hazırlar.
32 1982 Anayasası’na eklenen maddeler nelerdir?
1982 Anayasası’na zamanla çeşitli ek maddeler ve geçici maddeler eklenmiştir. Bunlar, anayasanın doğrudan yapısını değil ama belirli konularla ilgili düzenlemeleri içerir.
Öne Çıkan Ek Maddeler:
- Ek Madde 1 (1987): 1982 Anayasası'nın geçici 4. maddesiyle getirilen siyaset yasağının referandumla kaldırılmasına ilişkin hüküm.
- Ek Madde 2:Uluslararası antlaşmaların iç hukuktaki yeri ile ilgili düzenleme.
- Ek Madde 3:Avrupa Birliği ile uyum sürecine yönelik çeşitli düzenlemeler.
- Ek Madde 12:Sosyal güvenlik reformu kapsamında yapılan anayasal düzenlemeler.
- Ek Madde 19 (2010):Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru hakkı getirildi.
- Ek Madde 20: Kişisel verilerin korunması hakkı anayasal güvenceye alındı.
Ayrıca 1982 Anayasası’na bugüne kadar:
- 21 ek madde,
- 21 geçici madde,
- Yüzü aşkın değişiklik yapılmıştır (en kapsamlıları 2001, 2010 ve 2017’de olmuştur).
33Haksızlık nedir?
Haksızlık, bir kişiye ya da gruba adil ve eşit davranılmaması, haklarının gasp edilmesi veya ihlal edilmesidir. Adaletin zıddı bir durumdur.
34Cumhurbaşkanlığı forsunda kaç yıldız vardır ve anlamı nedir?
Cumhurbaşkanlığı forsunda 16 yıldız vardır. Bu yıldızlar, Türk tarihindeki 16 büyük Türk devletini temsil eder.
Ortadaki büyük güneş ise Türkiye Cumhuriyeti’ni simgeler.
16 büyük Türk Devleti
- Büyük Hun
- Göktürk
- Uygur
- Avar
- Hazar
- Karahanlı
- Gazneli
- Büyük Selçuklu
- Harzemşah
- Altın Orda
- Timur
- Babür
- Safavi
- Osmanlı
- Akhun
- Batı Hun
35Çalıkuşu ve Yaprak Dökümü romanlarının yazarı kimdir?
Reşat Nuri Güntekin
36Dünya’daki ilk yazılı antlaşma nedir?
Kadeş Antlaşması (M.Ö. 1280 – 1274)
- Taraflar: Hititler (Kral III. Hattuşili) ile Mısırlılar (Firavun II. Ramses)
- Amaç: Suriye toprakları üzerindeki hakimiyet mücadelesine son vermek
- Sonuç: Savaşsızlık, karşılıklı yardım ve saldırmazlık şartlarını içeren bir barış antlaşması imzalanmıştır.
37Atatürk’ün "Size taarruzu değil, ölmeyi emrediyorum!" dediği savaş hangisidir?
Bu söz, I. Dünya Savaşı sırasında gerçekleşen Çanakkale Savaşı’nda, 25 Nisan 1915’te Arıburnu cephesinde söylenmiştir.
38Osmanlı Devleti’nin kurucu padişahları kimlerdir?
Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminde rol alan ilk padişahlar, devletin temellerini atan ve büyümesini sağlayan kişilerdir. İşte kurucu padişahlar olarak kabul edilen ilk 5 padişah:
Kurucu Osmanlı Padişahları:
- Osman Gazi (1299–1326)
- Osmanlı Devleti’nin kurucusudur.
- 1299’da bağımsızlığını ilan etti.
- Orhan Gazi (1326–1362)
- İlk Osmanlı parası bastırıldı.
- Bursa’yı alarak başkent yaptı.
- İlk düzenli ordu kuruldu (Yaya ve Müsellem).
- I. Murad (Hüdavendigâr) (1362–1389)
- Edirne fethedildi ve başkent yapıldı.
- Devletin ilk divanı kuruldu.
- Kapıkulu Ocağı’nın temeli atıldı.
- Kosova Savaşı’nda şehit oldu.
- Yıldırım Bayezid (1389–1402)
- Anadolu Türk beyliklerini Osmanlı’ya bağladı.
- İstanbul'u ilk kuşatan padişahtır.
- Ankara Savaşı’nda Timur’a yenildi.
- I. Mehmet (Çelebi Mehmet) (1413–1421)
- Fetret Devri’ni sona erdirip devleti yeniden toparladığı için “ikinci kurucu” kabul edilir.
39“Vasiyet etmek ölüm gerektirmez.” sözünü anlatınız.
Bir kişi bir şeyin ileride mutlaka olacağını düşünerek ya da tedbir almak amacıyla bazı konularda önceden karar vermesi ya da talimat vermesi, illa o an öleceği anlamına gelmez.
40 5 Türk kadın kahraman sayınız.
- Nene Hatun – 93 Harbi’nde (1877–78) Erzurum’da gösterdiği kahramanlıkla simge oldu.
- Şerife Bacı – Kurtuluş Savaşı’nda cepheye mermi taşırken donarak şehit oldu.
- Halide Edip Adıvar – Hem yazar hem de cephede miting ve propaganda faaliyetlerinde bulundu.
- Kara Fatma (Fatma Seher Erden) – Milli Mücadele’de kadın milis birliği kurdu, rütbe aldı.
- Tayyar Rahmiye – Adana’da Fransızlara karşı silahlı direniş gösteren kadın kahraman.
41Başsavcının görevleri nelerdir?
- Suç işlendiğinde soruşturma başlatmak ve yürütmek.
- Polis ve jandarma gibi kolluk güçlerine talimat vermek.
- Dava açılması gerekiyorsa iddianame düzenlemek.
- Mahkemede devlet adına savcılık yapmak.
- Gerekli hallerde tutuklama veya arama talebinde bulunmak.
42Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın pilotu kimdir, önemi nedir?
- Sabiha Gökçen, Türkiye’nin ve dünyanın ilk kadın savaş pilotudur.
- Atatürk’ün manevi kızı olan Sabiha Gökçen, 1936’da Eskişehir’de eğitim almış, Türk Hava Kuvvetleri bünyesinde uçmuştur.
- Onun pilotluğu, kadının her alanda yer alabileceğini gösteren önemli bir semboldür.
KAYNAK: www.ankaraparkur.com – Ali CÖŞGE Hocamıza teşekkür ederiz.